KẾ HOẠCH ỨNG PHÓ SỰ CỐ MÔI TRƯỜNG: NỘI DUNG, QUY ĐỊNH VÀ GIẢI PHÁP TRIỂN KHAI HIỆU QUẢ

Kế hoạch ứng phó sự cố môi trường là văn bản đề xuất các phương án ứng phó khi xảy ra sự cố môi trường. Đây là một loại văn bản cần có theo yêu cầu của pháp luật đối với các doanh nghiệp cũng như một vài cơ quan chức năng.

1. Kế hoạch ứng phó sự cố môi trường là gì?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 108 Nghị định 08/2022/NĐ-CP, kế hoạch ứng phó sự cố môi trường là tài liệu mang tính chiến lược, nhằm:

• Nhận diện và đánh giá các nguy cơ tiềm ẩn gây sự cố môi trường;
• Xây dựng các kịch bản sự cố có thể xảy ra;
• Đề xuất phương án ứng phó tương ứng.

Mục tiêu cốt lõi của kế hoạch là đảm bảo tính chủ động, sẵn sàng và hiệu quả trong quá trình xử lý sự cố, từ đó giảm thiểu tối đa thiệt hại về môi trường, kinh tế và sức khỏe cộng đồng.

2. Đối tượng phải xây dựng kế hoạch ứng phó sự cố môi trường:

Theo Điều 109 của Nghị định 08/2022/NĐ-CP, các đối tượng sau có trách nhiệm lập và ban hành kế hoạch:

• Doanh nghiệp, cơ sở sản xuất – kinh doanh – dịch vụ: phải xây dựng kế hoạch phù hợp với nội dung đã được phê duyệt trong báo cáo ĐTM hoặc giấy phép môi trường.
• Cơ quan quản lý nhà nước các cấp, bao gồm:
  • Cấp quốc gia: do Ủy ban quốc gia ứng phó sự cố, thiên tai và tìm kiếm cứu nạn ban hành;
  • Cấp tỉnh, huyện: do Ban chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn cùng cấp xây dựng.

Lưu ý: Kế hoạch có thể được tích hợp với các kế hoạch ứng phó sự cố khác, nhưng vẫn phải đảm bảo đầy đủ nội dung theo quy định pháp luật.

3. Phân cấp sự cố môi trường:

Việc phân cấp dựa trên phạm vi ảnh hưởng và mức độ nghiêm trọng của sự cố:

• Cấp cơ sở: xảy ra trong phạm vi doanh nghiệp, chưa lan rộng;
• Cấp huyện: ảnh hưởng ra ngoài cơ sở, trong phạm vi một huyện;
• Cấp tỉnh: ảnh hưởng trên địa bàn tỉnh;
• Cấp quốc gia: lan rộng liên tỉnh hoặc xuyên biên giới.

Việc phân cấp này giúp xác định rõ thẩm quyền chỉ huy và huy động nguồn lực, tránh chồng chéo trong quá trình xử lý.

4. Các giai đoạn ứng phó sự cố môi trường:

Một kế hoạch hiệu quả cần bao gồm đầy đủ 3 giai đoạn:

(1) Giai đoạn chuẩn bị:

• Nhận diện rủi ro;
• Xây dựng kịch bản;
• Trang bị thiết bị, vật tư;
• Đào tạo và diễn tập.

(2) Giai đoạn ứng phó:

• Kích hoạt phương án ứng phó;
• Cô lập nguồn gây ô nhiễm;
• Huy động lực lượng và thiết bị.

(3) Giai đoạn phục hồi:

• Xử lý ô nhiễm tồn lưu;
• Khôi phục môi trường;
• Đánh giá và rút kinh nghiệm.

5. Quy định chung về phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường:

Tại điều 122 Luật Bảo vệ môi trường 2022 có quy định các quy định chung về phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường như sau:

• Việc phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường phải tuân thủ quy trình, quy chuẩn kỹ thuật về an toàn, môi trường.
• Ứng phó sự cố môi trường thực hiện theo phương châm chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện, vật tư tại chỗ, hậu cần tại chỗ.
• Tổ chức, cá nhân gây ra sự cố môi trường có trách nhiệm ứng phó sự cố môi trường, chi trả chi phí ứng phó sự cố môi trường.
• Sự cố môi trường xảy ra ở cơ sở, địa phương nào thì người đứng đầu cơ sở, địa phương đó có trách nhiệm chỉ đạo, tổ chức ứng phó sự cố môi trường. Ứng phó sự cố môi trường phải theo sự phân công, phân cấp, chỉ huy thống nhất và phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, phương tiện, thiết bị tham gia hoạt động ứng phó sự cố môi trường.
• Nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện cho tổ chức, cá nhân đầu tư cung cấp dịch vụ ứng phó sự cố môi trường.
• Việc phòng ngừa sự cố môi trường do rò rỉ, tràn đổ, phát tán chất thải (sau đây gọi chung là sự cố chất thải) được thực hiện theo quy định của Luật này. Việc phòng ngừa sự cố môi trường do hóa chất, phóng xạ, dầu tràn, dịch bệnh và do nguyên nhân khác được thực hiện theo quy định của pháp luật có liên quan.
• Chính phủ quy định chi tiết việc phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường.

6. Quy định kế hoạch ứng phó sự cố môi trường các cấp:

Đối với mỗi phân cấp khác nhau, quy định của pháp luật về nội dung của kế hoạch cũng có sự đổi khác để phù hợp với quy mô của từng cấp. Cụ thể như sau:

6.1 Quy định kế hoạch ứng phó sự cố cấp sở:

Đối với cấp sở, quy định về kế hoạch cần có các nội dung sau:

• Xác định và đánh giá nguy cơ xảy ra sự cố môi trường trong quá trình hoạt động của cơ sở, bao gồm các kịch bản có thể xảy ra cho từng loại nguy cơ sự cố môi trường.
• Phương án phòng ngừa và ứng phó sự cố môi trường, bao gồm cơ sở hạ tầng, thiết bị, vật tư và dụng cụ cần thiết để đối phó với sự cố môi trường, cũng như việc triển khai lực lượng tại chỗ để đảm bảo sẵn sàng ứng phó với từng kịch bản sự cố môi trường.

• Xây dựng kế hoạch tập huấn, huấn luyện và diễn tập về ứng phó sự cố môi trường cho lực lượng ứng phó tại cơ sở.
• Phương thức thông báo và cảnh báo khi có sự cố môi trường xảy ra, và cách huy động nhân lực và trang thiết bị để ứng phó sự cố môi trường.
• Biện pháp tổ chức ứng phó sự cố môi trường cho các nội dung được quy định tại khoản 3 của Điều 125 trong Luật Bảo vệ Môi trường 2020.

6.2 Kế hoạch ứng phó sự cố cấp xã, cấp tỉnh, cấp quốc gia:

Đối với cấp xã, cấp tỉnh, cấp quốc gia, quy định về kế hoạch ứng phó sự cối môi trường cần có các nội dung sau:

•  Xác định và đánh giá nguy cơ xảy ra sự cố môi trường trên địa bàn; các kịch bản đối với từng loại nguy cơ có thể xảy ra sự cố môi trường; phương án ứng phó đối với các kịch bản sự cố môi trường
• Phương án bố trí trang thiết bị, vật tư, phương tiện bảo đảm cho hoạt động ứng phó sự cố môi trường theo các mức độ sự cố
• Phân công lực lượng chuyên trách, lực lượng kiêm nhiệm ứng phó sự cố môi trường; xác định nội dung và tổ chức tập huấn, huấn luyện, diễn tập về ứng phó sự 
• Quy trình tiếp nhận, xử lý thông tin, phương thức thông báo, báo động về sự cố môi trường và cơ chế huy động nguồn nhân lực, trang thiết bị để ứng phó theo mức độ sự cố môi trường
• Biện pháp tổ chức ứng phó sự cố môi trường đối với các nội dung quy định tại khoản 3 Điều 125 Luật Bảo vệ môi trường.

Kết luận:

Kế hoạch ứng phó sự cố môi trường không chỉ là yêu cầu bắt buộc theo quy định pháp luật mà còn là công cụ quản lý rủi ro quan trọng đối với doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Một kế hoạch được xây dựng bài bản, sát thực tế và thường xuyên cập nhật sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại, bảo vệ môi trường và đảm bảo phát triển bền vững.

Xem thêm: Các tin tức, thông báo về Mecie

CÔNG TY TNHH MÁY VÀ THIẾT BỊ CÔNG NGHIỆP HÓA CHẤT - MÔI TRƯỜNG MECIE 
☎ Hotline: 0961.628.998 
✉ Email: [email protected] 
 KV Miền Bắc: Số 57 đường Louis XII - LK45, KĐT mới Hoàng Văn Thụ, Phường Hoàng Mai, TP Hà Nội, Việt Nam.
 KV Miền Nam: Tòa nhà Fideco, 28 Phùng Khắc Khoan, phường Tân Định, Thành phố Hồ Chí Minh.