Ô nhiễm tiếng ồn đang trở thành một trong những vấn đề môi trường đáng quan tâm, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người lao động, hiệu suất làm việc và chất lượng cuộc sống của cộng đồng. Vì vậy, công tác quan trắc tiếng ồn và quan trắc độ rung giữ vai trò quan trọng trong việc đánh giá mức độ ảnh hưởng, kiểm soát nguồn phát sinh và đảm bảo an toàn môi trường lao động.
Hiện nay, hoạt động quan trắc được thực hiện dựa trên các quy chuẩn và quy định hiện hành như QCVN 24:2016/BYT về giới hạn mức tiếp xúc tiếng ồn tại nơi làm việc và Thông tư 10/2021/TT-BTNMT quy định về tần suất quan trắc môi trường. Việc tuân thủ đúng các yêu cầu kỹ thuật và tần suất quan trắc không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng quy định pháp luật mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe con người và hướng tới phát triển bền vững.
1. Quan trắc môi trường tiếng ồn là gì?
Quan trắc môi trường tiếng ồn hay quan trắc tiếng ồn là hoạt động đo lường mức âm tương đương (Leq) và mức âm tương đương cực đại (Lmax) để xác định mức độ Ô nhiễm tiếng ồn tại một khu vực. Đây là một phần không thể thiếu của quan trắc môi trường lao động và Quan trắc độ rung (Vibration Monitoring) nhằm hỗ trợ Kiểm soát tiếng ồn và xây dựng Giải pháp giảm âm/tiêu âm hiệu quả.

2. Tầm quan trọng của việc quan trắc tiếng ồn và độ rung:
Việc quan trắc tiếng ồn và độ rung là bắt buộc để bảo vệ sức khỏe con người, đặc biệt là ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động, và tuân thủ pháp luật.
- Ngăn ngừa ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động (giảm thính lực, stress) do vượt quá giới hạn mức tiếp xúc tiếng ồn theo QCVN 24:2016/BYT.
- Bắt buộc tuân thủ quy chuẩn tiếng ồn môi trường xung quanh (QCVN 24/26) để tránh xử phạt vi phạm tiếng ồn theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP (môi trường) và Nghị định số 12/2022/NĐ-CP (lao động).
- Cần thiết để đánh giá diễn biến ô nhiễm ồn và độ rung trong quá trình hoạt động công nghiệp, từ đó đưa ra giải pháp giảm âm/tiêu âm phù hợp.
3. Các thông số quan trắc tiếng ồn cần biết:

Có hai nhóm thông số chính cần đo lường, phản ánh cường độ và tính chất của âm thanh/rung động.
| Nhóm Thông số | Chỉ tiêu Quan trắc | Ký hiệu | Ý nghĩa/Vai trò |
| Tiếng ồn | Mức âm tương đương | Leq | Chỉ tiêu quan trọng nhất, đại diện cho mức năng lượng âm thanh trung bình trong suốt thời gian đo. |
| Mức âm tương đương cực đại | Lmax | Mức âm thanh lớn nhất, dùng để đánh giá các tác động tức thời. | |
| Phân tích dải tần số | 1 ôcta | Dùng để xác định nguồn phát và thiết kế Giải pháp giảm âm/tiêu âm. | |
| Độ rung | Gia tốc rung | m/s2 | Biểu thị mức độ rung động vật lý tác động lên cấu trúc hoặc cơ thể người. |
| Mức gia tốc rung | dB | Chỉ số rung động tính theo đơn vị decibel. |
3.1 Thông số Tiếng ồn:
Chỉ tiêu chính: Mức âm tương đương (Leq) (đại diện cho năng lượng âm thanh trung bình) và Mức âm tương đương cực đại (Lmax).
Phân tích: Cần thực hiện Phân tích tiếng ồn ở các dải tần số 1 ôcta để xác định tần số gây ảnh hưởng, hỗ trợ thiết kế Giải pháp giảm âm/tiêu âm hiệu quả.
Thống kê: Thường đo lường các mức thống kê như L05, L10, L50, L90, L95 để đánh giá tính chất dao động của tiếng ồn môi trường.
3.2 Thông số Độ rung:
Chỉ tiêu chính: Gia tốc rung (m/s2) hoặc Mức gia tốc rung (dB).
Phương pháp: Phải đo theo tiêu chuẩn TCVN 6963:2001 và sử dụng Trọng số A và C phù hợp để đánh giá mức độ ảnh hưởng đến cơ thể người.
4. Phương pháp và Tần suất quan trắc môi trường tiếng ồn:

Việc lựa chọn các phương pháp quan trắc môi trường và tần suất quan trắc tiếng ồn phải dựa trên mục đích (môi trường lao động hay môi trường xung quanh) và yêu cầu pháp lý.
4.1 Phương pháp đo tiếng ồn cơ bản:
Phương pháp đo tiếng ồn chủ yếu là đo trực tiếp tại hiện trường (sử dụng Thiết bị cầm tay) với hai hình thức chính:
- Đo nhanh: Đo tức thời (thời gian ngắn), dùng để kiểm tra sơ bộ mức độ Lmax.
- Đo tích phân: Thu thập Leq trong thời gian dài (ví dụ: 15 phút, 8 giờ) để có dữ liệu chính xác và có giá trị pháp lý, sau đó Phân tích dữ liệu và lập báo cáo.
4.2 Tần suất quan trắc tiếng ồn:
- Lao động: Theo QCVN 24:2016/BYT và TCVN 3985:1999 tại nơi làm việc, tần suất quan trắc thường là định kỳ 6 tháng/lần hoặc khi có thay đổi về công nghệ, máy móc.
- Môi trường: Theo Thông tư 10/2021/TT-BTNMT, tần suất quan trắc môi trường xung quanh thường là 4 lần/năm hoặc theo yêu cầu của Cơ quan quản lý chương trình quan trắc.
5. Quy định về tiếng ồn ở Việt Nam và Xử phạt vi phạm:
Các Quy chuẩn tiếng ồn môi trường xung quanh và nơi làm việc được ban hành bởi Bộ Y tế (BYT) và Bộ Tài nguyên và Môi trường (BTNMT).
5.1 Tiếng ồn tại nơi làm việc (QCVN 24:2016/BYT) và Giới hạn mức tiếp xúc tiếng ồn:
Quy chuẩn này điều chỉnh mức tiếng ồn để bảo vệ Ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động.
| Tiêu chí | Nơi làm việc (QCVN 24:2016/BYT) |
| Mục đích | Bảo vệ sức khỏe người lao động khỏi nguy cơ điếc nghề nghiệp. |
| Chỉ tiêu chính | Giới hạn mức tiếp xúc tiếng ồn trong 8 giờ (Leq). |
| Giới hạn chung | Leq 8 giờ <= 85 dBA |
| Xử phạt | Vi phạm dẫn đến Xử phạt vi phạm tiếng ồn theo Nghị định số 12/2022/NĐ-CP (Lĩnh vực Lao động). |
5.2 Tiếng ồn môi trường xung quanh (QCVN 26:2010/BTNMT) và Xử phạt vi phạm tiếng ồn:
Quy chuẩn này điều chỉnh tiếng ồn từ các nguồn thải ra môi trường bên ngoài.
| Tiêu chí | Môi trường Xung quanh (QCVN 26:2010/BTNMT) |
| Mục đích | Bảo vệ sức khỏe cộng đồng dân cư và chất lượng sống. |
| Giới hạn chung | Ban ngày <= 70 dBA (khu vực thông thường). |
| Xử phạt | Vi phạm dẫn đến Xử phạt vi phạm tiếng ồn theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP (Lĩnh vực Môi trường). |
Kết luận:
Quan trắc tiếng ồn môi trường đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá hiện trạng ô nhiễm âm thanh, góp phần bảo vệ sức khỏe con người và nâng cao chất lượng môi trường sống. Việc thực hiện quan trắc theo đúng tiêu chuẩn, quy định và quy trình kỹ thuật không chỉ giúp xác định chính xác mức độ tiếng ồn mà còn là cơ sở để đề xuất các giải pháp kiểm soát và giảm thiểu ô nhiễm hiệu quả.
Xem thêm: Các tin tức, thông báo về Mecie
CÔNG TY TNHH MÁY VÀ THIẾT BỊ CÔNG NGHIỆP HÓA CHẤT - MÔI TRƯỜNG MECIE
☎ Hotline: 0961.628.998
✉ Email: [email protected]
KV Miền Bắc: Số 57 đường Louis XII - LK45, KĐT mới Hoàng Văn Thụ, Phường Hoàng Mai, TP Hà Nội, Việt Nam.
KV Miền Nam: Tòa nhà Fideco, 28 Phùng Khắc Khoan, phường Tân Định, Thành phố Hồ Chí Minh.

Bài viết liên quan